ABD ve İran'ın müzakerelere devam edebileceğine dair haberler kısa vadede piyasa duyarlılığının sakinleşmesine yardımcı oldu ve petrol fiyatları da buna bağlı olarak geriledi. Ancak bu, Hürmüz Boğazı'ndaki durumun ciddiyetinin azaldığı anlamına gelmiyor. Reuters, ABD ordusunun yeni abluka çerçevesi kapsamında altı ticaret gemisini geri çevirdiğini, boğazdaki genel trafiğin ise-savaş öncesi seviyelerin çok altında kaldığını bildirdi. Basitçe ifade etmek gerekirse, manşetteki ruh hali yumuşadı ancak fiziki pazar hâlâ sıkı.
Bu önemli çünkü Hürmüz dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından biri. ABD Enerji Bilgi İdaresi'ne göre, 2025'in ilk yarısında boğazdan günde yaklaşık 20,9 milyon varil petrol geçti. Daha da önemlisi Asya pazarları için, Hürmüz'den geçen ham petrol ve kondensatın yaklaşık %89'u Asya'ya gitti ve bu akışların %74'ü Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore'den oluştu. Yani Hürmüz sıkılaştığında etkiyi ilk ve en net olarak Asya hissediyor.
Bir diğer önemli ama daha az bilinen nokta ise alternatif rotaların Hürmüz'ün yerini tamamen dolduramayacak kadar sınırlı olmasıdır. EIA, Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı boru hattı ile BAE'nin Abu Dabi boru hattının birlikte günde yalnızca yaklaşık 4,7 milyon varil atlayabileceğini, İran'ın etkin bypass kapasitesinin ise günde yalnızca 0,3 milyon varil civarında olduğunu tahmin ediyor. Günde 20 milyon varilden fazla olan normal Hürmüz akışına karşı bu geri çekilme kapasitesi çok küçük. Yani bazı kargolar yeniden yönlendirilse bile pazar hala büyük bir yapısal darboğazla karşı karşıya.
Mesele artık sadece navlun maliyetleri ya da piyasa psikolojisi değil. EIA, Nisan Kısa{1}Dönem Enerji Görünümünde Hürmüz Boğazı'nın 28 Şubat'tan bu yana fiilen nakliye trafiğine kapatıldığını söyledi. Ayrıca, Irak, Suudi Arabistan, Kuveyt, BAE, Katar ve Bahreyn dahil olmak üzere bu rotaya büyük ölçüde bağımlı olan petrol-üreten ülkelerin Mart ayında günde yaklaşık 7,5 milyon varile kapandığı ve kapatmaların Nisan ayında günde 9,1 milyon varile yükselmesinin beklendiği tahmin ediliyor. Bu çok önemli bir nokta çünkü bu, aksamanın sadece gecikmiş lojistik değil, gerçek üretim kaybına da yol açtığını gösteriyor.
Pek çok okuyucunun gözden kaçırdığı bir diğer nokta ise gerilim yatışsa bile piyasanın hızlı bir şekilde normale dönemeyeceğidir. EIA, Hürmüz'deki trafiğin toparlanmasının piyasayı hala tanker yığılmaları, rota ayarlamaları ve yeniden aksama riskiyle karşı karşıya bırakacağından dolayı petrol görünümünde hala risk primini koruduğunu söyledi. Aynı zamanda kapanmaların yalnızca 2026 sonlarında{-çatışma öncesi seviyelere-yakın seviyelere dönmesi bekleniyor; bu da, bu jeopolitik primin yalnızca birkaç günlük bir hikaye olmadığı anlamına geliyor.
Tartışmayı daha da keskinleştirmek için, Uluslararası Enerji Ajansı bunu tarihteki en büyük petrol arzı şoku olarak adlandırdı ve çatışmanın küresel petrol arzından günde yaklaşık 1,5 milyon varillik bir kaybı ortadan kaldırdığını tahmin ediyor. Aynı zamanda, 2026 talep görünümünü de günlük 640.000 varil artış beklentisinden günlük 80.000 varil düşüşe çevirdi. Bu kombinasyon özellikle önemli: Piyasa şu anda hem arz şokuyla hem de yüksek fiyatların neden olduğu talep yıkımının ilk işaretleriyle karşı karşıya.
Daha geniş bir makro perspektiften bakıldığında IMF, çatışmanın daha uzun sürmesi durumunda daha ciddi olumsuz senaryolar da ortaya koydu. Olumsuz senaryoda IMF, petrol fiyatlarının ikinci çeyrekten itibaren Ocak 2026'daki taban çizgisine göre %80 artacağını, bu da 2026'da varil başına yaklaşık 100 dolarlık ortalama petrol spot fiyatına karşılık gelirken, Avrupa ve Asya'daki gaz fiyatlarının taban çizgisine göre %160 artacağını varsayıyor. Daha ciddi bir senaryoda IMF, petrol fiyatlarının 2026'da varil başına 110 dolara, 2027'de ise 125 dolara yükselebileceğini, Avrupa ve Asya'da ise gaz fiyatlarının aynı dönemde %200 artabileceğini söylüyor. Bu varsayımlar, büyük kurumların bunu basit-vadeli bir olay olarak görmediğini gösteriyor. Bunu enflasyona, büyümeye ve sanayi maliyetlerine yansıyabilecek bir şok olarak görüyorlar.